Osobom nie posiadającym ukończonego szkolenia podstawowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy nie wolno powierzać funkcji i stanowisk w ramach prowadzonych działań ratowniczych.

W strażnicach oraz podczas szkoleń i działań ratowniczych nie wolno dopuścić do wykonywania czynności przez osoby bez środków ochrony indywidualnej, przewidzianych przy wykonywaniu danych czynności i bez przeszkolenia tych osób w zakresie zasad posługiwania się tymi środkami.

Czynności ratownicze wykonuje się w ramach posiadanych kwalifikacji i możliwości technicznych ze szczególnym uwzględnieniem środków ochrony indywidualnej. Przed podjęciem i w trakcie działań w miejscach bezpośredniego zagrożenia czynnikami niebezpiecznymi i szkodliwymi dla zdrowia należy stosować sprzęt i urządzenia określające wielkości stężeń i natężeń tych czynników. Przełożony ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy dowodzonym lub kierowanym przez siebie zespołem, oraz za przestrzeganie przez podwładnych przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

1. Podstawowym obowiązkiem przełożonego i każdego uczestnika szkolenia pożarniczego oraz działań ratowniczych jest wykonywanie powierzonych czynności zgodnie z obowiązującymi przepisami, oraz z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy w szczególności: Niezwłoczne zawiadomienie przełożonego o zauważonym zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego, oraz przeciwdziałanie zagrożeniu zgodnie ze swoimi kompetencjami i doświadczeniem.
2. W razie zauważenia wypadku, natychmiastowe udzielenie pomocy poszkodowanym, wezwanie lub spowodowanie wezwania fachowej pomocy lekarskiej oraz bezwzględne zawiadomienie przełożonego.
3. Niezwłoczne zgłoszenie przełożonemu swej przejściowej niesprawności fizycznej lub psychicznej.

Podczas akcji ratowniczej dowódca ma obowiązek:
1. Rozpoznawać zagrożenia, informować podwładnych o ich występowaniu oraz wydawać polecenia dotyczące właściwego zabezpieczenia ludzi przed ich następstwami.
2. Kierować do wszystkich działań gaśniczych i ratowniczych co najmniej 2 ratowników wyznaczając spośród nich dowódcę.
3. Ustalać sygnały i środki alarmowe oraz odwód niezbędny do udzielenia natychmiastowej pomocy poszkodowanym i zagrożonym.
4. Rozpoznawać i ustalać najbezpieczniejsze drogi odwrotu i ewakuacji.
5. Znać stan osobowy jednostki, którą dowodzi oraz miejsce przebywania swoich podwładnych.
6. Kontrolować i nadzorować pracę podwładnych oraz stan ich zabezpieczenia na stanowiskach szczególnie zagrożonych.
7. W razie zaistnienia wypadku lub nagłego bezpośredniego zagrożenia życia natychmiast przystąpić do ratowania poszkodowanych lub zagrożonych.
8. Podczas długotrwałych akcji ratowniczych prowadzonych w niskich lub wysokich temperaturach, albo w obecności czynników szkodliwych dla zdrowia zapewnić odpowiednio częste wymiany ratowników, możliwości ogrzania się, niezbędne posiłki i napoje, wymianę butów, odzieży ochronnej oraz rezerwę tych przedmiotów.

W okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, kierujący akcją ratowniczą jest uprawniony do zarządzenia odstąpienia od zasad powszechnie uznanych za bezpieczne z zachowaniem wszelkich dostępnych w danych warunkach zabezpieczeń, jeżeli w ocenie kierującego działaniem ratowniczym dokonanej w miejscu i czasie zdarzenia istnieje prawdopodobieństwo uratowania życia ludzkiego w szczególności, gdy:
1. Z powodu braku specjalistycznego sprzętu, zachodzi konieczność zastosowania sprzętu zastępczego.
2. Fizyczne właściwości ratownika mogą zastąpić brak możliwości użycia właściwego sprzętu.
3. Jest możliwe wykonanie określonej czynności przez osobę zgłaszającą się dobrowolnie.





W czasie akcji ratowniczych dla zmniejszenia niebezpieczeństwa zawalenia się konstrukcji budowlanych należy:
1. Przeprowadzić szczegółowe rozpoznanie sytuacji.
2. Dążyć do zlikwidowania źródeł pożaru w bezpośrednim pobliżu elementów nośnych i nie dopuszczać do ich osłabienia lub zniszczenia przez ogień.
3. Wystawiać posterunki ostrzegawcze.
4. Nie dopuszczać do przegrzewania stalowych słupów, dźwigarów, belek i innych elementów konstrukcyjnych.
5. Racjonalnie operować prądami wodnymi, nie kierować ich na rozgrzane elementy konstrukcyjne.
6. Nie wprowadzać osób do wnętrza i w bezpośrednie pobliże pomieszczeń i obiektów zagrożonych zawaleniem.
7. Nie dopuszczać do gromadzenia osób na przepalonych, popękanych i na wydrążonych stropach, balkonach i innych elementach konstrukcji budowlanych.
8. Wyznaczyć osoby do obserwacji zagrożonych konstrukcji i ostrzegania o zauważonym niebezpieczeństwie.
9. Dążyć do prowadzenia akcji ratowniczej wspólnie z przedstawicielami nadzoru budowlanego zwłaszcza w obiektach, które stwarzają szczególne zagrożenie.
10. Zabezpieczyć teren akcji przed dostępem osób postronnych.

Przed przystąpieniem do rozbierania lub wyburzania zagrożonych lub osłabionych konstrukcji budowlanych należy w miarę możliwości zapewnić fachowy nadzór i pomoc władz budowlanych zachowując jednocześnie środki ostrożności, zwłaszcza:
1. Zbadać dokładnie stan elementów podlegających rozbiórce.
2. Przeprowadzić ewakuację ludzi z terenów lub obiektów podlegających rozbiórce oraz z ich bezpośredniego zagrożonego sąsiedztwa.
3. Wystawić posterunki ostrzegawcze i oznakować teren.
4. Spowodować odłączenie instalacji gazowej, wodnej, elektrycznej i innych.
5. Przebijanie otworów może być wykonane po dokładnym rozpoznaniu miejsc, w których przewiduje się tego rodzaju prace, aby uniknąć zawalenia się konstrukcji lub wywołania oparzeń przez wydobywające się gorące gazy stosując środki oraz metody przewidzianych dla tego rodzaju prac.
6. Otwierania okien i drzwi, przebijania otworów w dachach i ścianach należy dokonywać, jeżeli sytuacja pożarowa lub ratowanie osób i mienia tego wymagają.

Rozpoczynając prace rozbiórkowe lub wyburzeniowe właściwy dowódca jest obowiązany ostrzec pracujących przed niebezpieczeństwem:
1. Zawalenia przepalonej lub osłabionej konstrukcji budowlanej bądź jej części.
2. Porażenia prądem elektrycznym.
3. Wybuchu gazu lub innych substancji.
4. Nagłego wydobycia się dymu lub płomieni.

Wyburzając elementy konstrukcji budowlanej należy:
1. Unikać wyburzania większych części przy użyciu bosaków.
2. Używać lin i łańcuchów o długości nie mniejszej niż dwukrotna wysokość wyburzanych konstrukcji.
3. Zakładać liny lub łańcuchy na górne części ścian, murów, kominów wyłącznie z miejsc o zapewnionej wytrzymałości bądź z drabin nie opartych o osłabiony elementy budowlane.
4. Zabraniać wchodzenia na te części konstrukcji budowlanych lub do wnętrza i pobliża obiektów, których stan wskazuje na możliwość zawalenia.

Podczas prac rozbiórkowych, wyburzeniowych, dozorowania pogorzeliska oraz w czasie przeprowadzania dochodzeń popożarowych należy zwrócić szczególną uwagę na wytrzymałość konstrukcji stropów, dachów, ścian, które mogą się zawalić. Podczas zrzucania z wysokości rozbieranych elementów budowlanych pracujący są obowiązani każdorazowo uprzedzić o tym osoby znajdujące się poniżej. Zrzucanie może nastąpić dopiero po potwierdzeniu ostrzeżenia. Prace rozbiórkowe należy prowadzić, jeżeli okoliczności na to pozwalają od strony nawietrznej zajmując stanowiska na nienaruszonych częściach konstrukcji.





Jednostka jest obowiązana utrzymywać pomieszczenia pracy, budynki i inne obiekty budowlane oraz tereny i urządzenia z nimi związane w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki służby. W bezpośrednim sąsiedztwie strażnicy nie mogą znajdować się jakiekolwiek przeszkody utrudniające widoczność wyjeżdżającym z garażu kierowcom pojazdów pożarniczych oraz możliwość manewrowania tymi pojazdami.

W pobliżu strażnicy powinna być zainstalowana uliczna sygnalizacja ostrzegawcza wstrzymująca ruch pojazdów, uruchamiana w chwili ogłoszenia alarmu. W przypadku wyjazdu ze strażnicy na wąską ulicę, sygnalizacja powinna być zainstalowana na najbliższych skrzyżowaniach ulicznych o ile znajdują się one w odległości mniejszej niż 250 metrów od strażnicy. W przypadku braku lub niesprawnych urządzeń sygnalizacyjnych bezpieczny wyjazd ze strażnicy należy zapewnić innymi sposobami i środkami.

W przypadku, gdy pomieszczenia sypialni znajdują się nad garażami w strażnicach posiadających:
1. do 4 stanowisk garażowych powinien być co najmniej 1 ześlizg.
2. powyżej 4 stanowisk garażowych powinny być co najmniej 2 ześlizgi.

Drzwi kabin ześlizgowych powinny być:
1. dwuskrzydłowe, ale nie wahadłowe
2. nie oszklone
3. otwierane do środka kabiny
4. stale zamknięte z wyjątkiem okresu alarmu.

Skrzydła drzwiowe kabin ześlizgowych powinny być po otwarciu, samoczynnie unieruchamiane, oraz wyposażone w zamknięcie uniemożliwiające przypadkowe ich otwarcie. Klamki i urządzenia unieruchamiające skrzydła drzwiowe nie mogą powodować zaczepienia się lub potknięcia o ich wystające części. Urządzenia elektromagnetyczne otwierające i unieruchamiające drzwi powinny być dublowane urządzeniami do ręcznego otwierania i blokowania zainstalowanymi przy górnych krawędziach skrzydeł drzwi. Zewnętrznie umieszczone nad drzwiami światło ostrzegawcze w kolorze czerwonym oraz akustyczny sygnał dźwiękowy i oświetlenie wnętrza kabiny powinny włączać się automatycznie w chwili otwarcia drzwi kabiny ześlizgu. Do kabiny ześlizgu może prowadzić wyłącznie jedno wejście z korytarza. W kabinie ześlizgu może być tylko jeden słup ześlizgu oraz powinien być otwór wentylacji grawitacyjnej lub wentylacja mechaniczna. Ześlizgi powinny być usytuowane z tyłu pojazdów i bezwzględnie w odległości nie mniejszej niż 1,7 metra od słupa ześlizgu, do krawędzi otwartych drzwi pojazdu lub jego skrytek. Poduszka amortyzacyjna ześlizgu musi być równa z poziomem podłogi. Podczas korzystania z ześlizgu należy przestrzegać następujących zasad:
1. Ześlizgi mogą być używane wyłącznie w czasie alarmów i szkolenia.
2. Zabrania się:
a. korzystania z ześlizgów w uzbrojeniu osobistym
b. opuszczania się po słupie ześlizgu z obnażonymi kończynami i tułowiem
3. Następny użytkownik może opuścić się po ześlizgu dopiero wówczas, gdy jego poprzednik odejdzie od słupa ześlizgu na poziomie podłogi.

Nie wolno stosować progów w drzwiach pomieszczeń użytkowanych przez załogi podziału bojowego. Drzwi do tych pomieszczeń nie mogą być wahadłowe oraz nie mogą mieć oszklonych skrzydeł, a ich urządzenia zamykające nie mogą powodować zaczepiania się o nie.

Ratownicy pełniący służbę w systemie zmianowym muszą mieć zapewnione odpowiednie warunki wypoczynku w porze nocnej.

Łóżek w sypialniach podziału bojowego nie wolno ustawiać piętrowo, parami a także w odległości mniejszej niż 0,8 metra od siebie przyjmując 5,5 metra2 powierzchni sypialni na jednego członka załogi. Bieliznę pościelową należy wymieniać co najmniej raz na 12 służb.

Ratownicy pełniący służbę w systemie zmianowym powinni mieć zapewnione ciepłe posiłki i możliwość przygotowania i spożycia własnych.

Osobom wykonującym czynności służbowe w temperaturze otoczenia powyżej 25°C lub poniżej 10°C wymagające wysiłku fizycznego powodującego w ciągu zmiany służbowej efektywny wysiłek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet przysługują nieodpłatnie napoje w ilości zaspokajającej potrzeby tych osób odpowiednio zimne lub gorące, w zależności od warunków wykonywania czynności wzbogacone w sole mineralne i witaminy. Za napoje nie przysługuje ekwiwalent pieniężny.

Pełniącym służbę w strażnicach należy zapewnić możliwość mycia się i kąpieli w ciepłej bieżącej wodzie.

W budynku strażnicy powinno być wydzielone pomieszczenie o powierzchni co najmniej 9 m2 do czyszczenia odzieży i obuwia. W garażach należy ustawiać pojazdy i sprzęt wyłącznie na przewidzianych dla nich stanowiskach. Pomiędzy garażowanym sprzętem a ścianami i elementami konstrukcyjnymi należy zachować przejścia o szerokości co najmniej 1 metra. Pojazdy powinny stać przodem do bram wyjazdowych. Pomiędzy pojazdami muszą być zachowane odstępy umożliwiające swobodne otwieranie drzwi tych pojazdów. Jeżeli nie można spełnić tego warunku załoga powinna zajmować miejsca w pojazdach dopiero po wyprowadzeniu z garażu. Granice stanowiska pojazdu i ześlizgów powinny być oznakowane na powierzchni posadzki białymi pasami o szerokości 0,1 metra. Drzwi pomiędzy garażem, a pozostałą częścią strażnicy powinny otwierać się w kierunku garażu i być szczelne. Skrzydła ich nie mogą być oszklone szkłem powodującym urazy po stłuczeniu. W garażach należy:
1. Ograniczyć pracę silników, a wszystkie ich dłuższe próby przeprowadzać na zewnątrz.
2. Przed uruchomieniem silników włączyć wentylację mechaniczną, a w razie jej niesprawności lub braku, nie uruchamiać silników przed otwarciem bram garażowych.

W garażach zabrania się przechowywania materiałów pędnych i smarów. Kierowcy i inne osoby stykające się z materiałami pędnymi powinni stosować środki i metody pracy zabezpieczające je przed szkodliwym działaniem tych materiałów.





Stosowanie wyrobów służących do ochrony przeciwpożarowej wymaga certyfikatu. Sprzęt pożarniczy, ratowniczy, ochronny, uzbrojenie osobiste oraz narzędzia, instalacje oraz urządzenia techniczne należy utrzymywać w pełnej sprawności zapewniającej bezpieczeństwo ludzi, konserwować je i poddawać badaniom kontrolnym ustalającym ich sprawność techniczną i bezpieczeństwo użytkowników według ustaleń Komendy Głównej PSP, CNOB Ochrony Przeciwpożarowej, producenta ochrony przeciwpożarowej lub zgodnie z postanowieniami innych właściwych przepisów dotyczących tych przedmiotów.

Sprzęt ratowniczy jak linki i linkowe aparaty ratownicze, zatrzaśniki, pasy bojowe, szelki bezpieczeństwa, pasy bezpieczeństwa oraz drabiny przenośne losowo poddane wytrzymałości mechanicznej nie mogą być wprowadzone do użycia jako sprzęt ratowniczy i podlegają kasacji.

Przełożony jednostki ustala wewnętrzny system nadzoru i stanu technicznego maszyn, urządzeń, instalacji i narzędzi oraz osoby odpowiedzialne za jego realizację.
Zabrania się eksploatacji przedmiotów:
1. niesprawdzonych i niesprawnych
2. których stan techniczny nie odpowiada wymaganiom bezpieczeństwa i higieny pracy
3. których termin obowiązkowej obsługi technicznej użytkowania lub kontroli został przekroczony
4. nie zgodnie z ich przeznaczeniem lub postanowieniami instrukcji obsługi.

Zabrania się obsługi, napraw i konserwacji sprzętu pożarniczego oraz instalacji i urządzeń technicznych przez osoby nie posiadające aktualnych uprawnień zawodowych do obsługi i napraw takiego sprzętu, instalacji i urządzeń.

Sprzęt ratowniczy, uzbrojenie osobiste podlegają szczególnie dokładnym oględzinom po każdorazowym użyciu, a stosowane do szkolenia również przed użyciem. Stan techniczny wspinalni oraz poduszki amortyzacyjnej należy sprawdzać co najmniej raz w roku.

Wspinalni nie spełniającej warunków bezpieczeństwa jak też nie posiadającej właściwie wykonanej poduszki amortyzacyjnej, używać nie wolno. Wspinalnia wykorzystywana do suszenia węży pożarniczych powinna posiadać mechanizm wyciągowy i mocujący, a stanowisko tak usytuowane i zabezpieczone, aby skutecznie chroniło obsługę przed ewentualnym upadkiem węży.

Sprzęt, instalacje i urządzenia techniczne nowe lub po przeprowadzonym remoncie, mogą być oddane do użytku po:
1. Pisemnym zgłoszeniu lub odbiorze przeprowadzonym przez organ dozoru technicznego, jeżeli urządzenie takiemu organowi podlega lub przez inny właściwy organ.
2. Sprawdzeniu kompletu i aktualności dokumentacji technicznej sprzętu.
3. Sprawdzeniu i stwierdzeniu podczas odbioru, że instalacja lub urządzenie odpowiada warunkom określonym w dokumentacji technicznej, a stan urządzenia i miejsce przeznaczone do jego obsługi odpowiadają wymaganiom bezpieczeństwa i higieny pracy.
4. Przeszkoleniu osób przewidzianych do obsługi instalacji lub urządzenia oraz sprawdzeniu wymaganych uprawnień i kwalifikacji zawodowych oraz zapewnieniu tym osobom właściwych środków ochrony indywidualnej oraz przeszkoleniu w posługiwaniu się tymi środkami.
5. Zapewnieniu lub opracowaniu stanowiskowej instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy i umieszczeniu jej w widocznym miejscu przy urządzeniu oraz zapoznaniu z postanowieniami instrukcji upoważnionych osób i sprawdzeniu znajomości tej wiedzy.
6. Zapewnieniu przeprowadzenia terminowej konserwacji, przeglądów, pomiarów i kontroli przez uprawnione do tego osoby, instytucje lub organy.
7. Zapewnieniu bieżącego prowadzenia, jeżeli taka jest wymagana dokumentacji eksploatacyjnej.





Organizatorzy, kierownictwo, sędziowie i instruktorzy są odpowiedzialni za bezpieczeństwo i higienę uczestników szkolenia oraz za przestrzeganie przez nich przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Podczas szkolenia należy zapewnić:
1. Regulaminową obsługę sprzętu i bezpieczną realizację poszczególnych elementów ćwiczeń.
2. Maksymalne wykorzystanie czasu i sprzętu przy jak najmniejszym zmęczeniu ćwiczących.
3. Bezpieczeństwo osób postronnych i obiektów, na których odbywają się ćwiczenia.

Przed zajęciami i sprawdzianami z WF-u należy przeprowadzać ćwiczenia przygotowujące racjonalnie organizm do zwiększonego wysiłku.

W szkoleniu nie mogą brać udziału osoby, które nie ukończyły wstępnego szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz osoby nie posiadające aktualnych badań lekarskich. Organizatorzy szkolenia obowiązani są zapewnić zabezpieczenie medyczno-sanitarne ćwiczeń. Przygotowując i przeprowadzając szkolenie należy eliminować okoliczności zagrażające zdrowiu uczestników szkolenia oraz osób postronnych, w szczególności:
1. Prowadzenie szkolenia w miejscach o dużym natężeniu ruchu bez wcześniejszego zabezpieczenia.
2. Prowadzenie nauki pływania i ratownictwa wodnego w miejscach niebezpiecznych i bez właściwego nadzoru i sprzętu ratunkowego.
3. Teren szkolenia należy zabezpieczyć przed dostępem osób postronnych, w szczególności dzieci. Szkolenie należy prowadzić w bezpiecznej odległości od osób postronnych, aby wykluczyć możliwość narażenia ich na niebezpieczeństwo np.: z powodu upadku drabiny, sprzętu, zalania środkami gaśniczymi, oparzenia, zadymienia itp. Każde ćwiczenie powinno być prowadzone pod nadzorem instruktora i przez tają liczbę osób, która pozwala na sprawowanie bezpośredniego nadzoru nad ćwiczącymi.

Przed przystąpieniem do szkolenia organizatorzy i instruktorzy są obowiązani:
1. Sprawdzić obiekt ćwiczebny, sprzęt ratowniczy, odzież ochronną, uzbrojenie osobiste, a sprzęt niesprawny wycofać z użytkowania.
2. Zwrócić uwagę ćwiczącym na mogące wystąpić zagrożenia.

Ćwiczenia trudniejsze i bardziej skomplikowane należy wprowadzać do szkolenia stosując zasadę stopniowania trudności. Instruktorzy są zobowiązani zapewnić przestrzeganie przez ćwiczących wzorowej dyscypliny, przepisów szkoleniowych oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Organizatorzy są zobowiązani odsunąć od szkolenia osoby naruszające postanowienia regulaminów, instrukcji, przepisów i zasad BHP, poleceń i wskazówek przełożonych oraz osoby zgłaszające przejściowy, zły stan zdrowia.

Organizatorzy są zobowiązani zapewnić uczestnikom szkolenia bezpieczeństwo oraz właściwe warunki socjalne i bytowe, gdyż szkolenie jest połączone z zakwaterowaniem i wyżywieniem poza jednostką.

Uczestnicy szkolenia obowiązani są niezwłocznie zgłosić odniesione obrażenia.

Organizatorzy i instruktorzy są obowiązani przerwać szkolenie w razie:
1. Stwierdzenia organizacyjno-technicznych uchybień lub braku zapewnienia niezbędnych warunków bezpieczeństwa.
2. Stwierdzenia nieprawidłowego wykonywania elementów szkolenia, nadmiernej brawury oraz nie przestrzegania lub lekceważenia przepisów BHP.

Zabrania się prowadzenia szkolenia i jego elementów w sposób nie zgodny z regulaminami i zasadami bezpieczeństwa ćwiczących. Zabrania się stosowania kryterium czasowego w sprawdzianach i ćwiczeniach z użyciem linek i linkowych aparatów ratowniczych oraz worów ratowniczych, sprzętu ochrony dróg oddechowych, ubrań izolujących cały organizm, drabin i podnośników, dźwigania i przenoszenia ciężarów o wartościach określonych przez normy ręcznego dźwigania i przenoszenia ciężarów, a także:
1. Zwijania po drabinach użytego do ćwiczenia sprzętu.
2. Pomiaru napięcia i obsługi urządzeń elektrycznych pod napięciem.
3. Przecinania, rozłupywania lub rozbijania przedmiotów albo materiałów.
4. Zdejmowania sprzętu z dachu samochodu pożarniczego.
5. Obsługi specjalistycznego sprzętu ratownictwa chemicznego i technicznego.





Podczas szkolenia na wysokości w obiektach, na wspinalniach, statkach powietrznych należy zapewnić dodatkowy personel, którego zadaniem jest asekuracja ćwiczących w miejscach grożących upadkiem oraz stała kontrola prawidłowego zabezpieczenia się w szczególności:
1. Ustawiania i zabezpieczania drabin, mocowania i nawijania linek i linkowych aparatów ratowniczych.
2. Kompletności wyposażenia i prawidłowego założenia przez ćwiczących środków ochrony indywidualnej oraz uzbrojenia osobistego.
3. Zabezpieczenia niezbędnych w danych warunkach elementów ćwiczenia i miejsc grożących upadkiem.
4. Sprawdzenia haka oraz elastyczności poduszki amortyzacyjnej wspinalni.

Podczas szkolenia na wysokości zabrania się:
1. Prowadzenia ćwiczeń dopóki szkoleni nie oswoją się z wysokością.
2. Opuszczania się ześlizgiem po bocznicach drabiny.
3. Wykonywania skoków ćwiczebnych na skokochrony





Zabrania się stosowania sprzętu treningowego w działaniach ratowniczych. Zabrania się użytkowania sprzętu ratowniczego niezgodnie z zalecanymi przez producenta parametrami pracy. W czasie akcji ratownictwa chemicznego należy stosować metody określone przez charakterystyki wskazane przez specjalistów, właściwe dla konkretnej substancji. Gdy akcja ratownicza obejmuje kilka rodzajów działań, doboru środków i metod działania gwarantujących bezpieczeństwo ratowników dokonuje się z uwzględnieniem zasad omówionych powyżej. Ratownika kierowanego do działań należy wyposażyć w sygnalizator bezruchu.





Przywileje przysługujące pojazdom pożarniczym mogą być wykorzystywane wówczas gdy tego wymaga sytuacja na jezdni. Z uprzywilejowania w ruchu mogą korzystać tylko pojazdy prawidłowo oznakowane i stosujące łącznie ostrzegawcze sygnały świetlne i dźwiękowe. W razie uszkodzenia choćby jednego z wyżej wymienionych sygnałów, dalsza jazda następuje bez prawa korzystania z przywileju w ruchu drogowym. Uruchomianie sygnałów należy do obowiązków kierowcy. Zabrania się alarmowego przewożenia pojazdami pożarniczymi osób postronnych oraz członków młodzieżowych i kobiecych drużyn pożarniczych.

Rozpoczęcie jazdy pojazdem pożarniczym następuje wyłącznie na rozkaz dowódcy po upewnieniu się przez niego o zajęciu miejsc przez załogę oraz zamknięciu skrytek i drzwi pojazdu. Dowódca nie ma prawa żądać zwiększenia prędkości pojazdu natomiast jest obowiązany nakazać jej zmniejszenie w razie lekceważenia bezpieczeństwa przez kierowcę. Pojazd należy prowadzić z szybkością w danych warunkach bezpieczną. Szybkość jazdy w kolumnie reguluje pierwszy pojazd. Pozostałe pojazdy obowiązuje zachowanie odstępów zapewniających bezpieczeństwo jazdy w danych warunkach. Wyprzedzanie się pojazdów w kolumnie może nastąpić wyłącznie na polecenie właściwego dowódcy. Zamocowanie wyposażenia pojazdu oraz przewożonego sprzętu powinno wykluczać przypadkowe jego przemieszczenie się mogące spowodować obrażenia u ludzi. Skuteczność zamocowania sprzętu i wyposażenia do służących do tego celu uchwytów należy stale kontrolować. Pojazdy pożarnicze muszą mieć takie odprowadzenie spalin, aby ratownicy w czasie jazdy nie byli narażeni na ich działanie.

Podczas jazdy załodze pojazdu zabrania się:
1. Wychylania się i otwierania drzwi.
2. Zajmowania miejsc innych niż ustalone.
3. Jazdy na stopniach i innych zewnętrznych elementach pojazdu.
4. Palenia tytoniu.
5. Samowolnego opuszczania pojazdu.
6. Prowadzenia zbędnych rozmów z kierowcą.
7. Zdejmowania hełmów.

Podczas jazdy kierowca pojazdu pożarniczego nie używa hełmu i pasa bojowego, natomiast po opuszczeniu pojazdu nosi uzbrojenie zgodnie z ustaleniami obowiązującymi pozostałych członków załogi. Na miejscu akcji pojazd należy ustawić zgodnie z poleceniami dowódcy, mając na względzie nie utrudnianie ruchu innym pojazdom, bezpieczeństwo załogi pojazdu z zachowaniem możliwości manewrowania w tym odjazdu.





Agregaty ratownicze oraz inny ciężki sprzęt powinien być przenoszony przez taką liczbę osób, aby ciężar przypadający na jednego mężczyznę nie przekraczał 50 kg., zaś na jedną kobietę 20 kg. Przy przenoszeniu przedmiotów o ciężarze ponad 300 kg. należy używać pasów, lin i innego sprzętu ułatwiającego i zabezpieczającego bezpieczeństwo pracy.

Podczas pracy silników spalinowych w przestrzeniach zamkniętych (pomieszczenia, tunele, piwnice itp..) i w innych miejscach nie przewiewnych należy zapewnić skuteczne odprowadzenie spalin. W przypadku gdy nie ma takiej możliwości obsługa ma obowiązek stosować sprzęt izolacyjny ochrony dróg oddechowych. Obsługujący agregaty powinni stosować indywidualne ochronniki słuchu. Na nierównym podłożu agregaty należy mocować tak aby po ich ustawieniu nie miały możliwości zsunięcia się lub przewrócenia. W strefach zagrożonych wybuchem należy stosować agregaty i sprzęt o budowie przeciwwybuchowej. Sprzęt oświetleniowy podczas pracy nie może oślepiać ratowników, a w szczególności pracujących na wysokości, kierowców i obsługujących sprzęt mechaniczny. W strefach zagrożonych wybuchem należy stosować sprzęt oświetleniowy o budowie przeciwwybuchowej lub oświetlać działania ratownicze z zewnątrz z odległości eliminującej możliwość wybuchu. Nie wolno sprawiać i składać drabin, gdy znajdują się na nich ludzie. Zasada ta nie obowiązuje, gdy drabiny wyposażone są w pomosty lub inne urządzenia pozwalające na bezpieczne zajęcie na nich miejsca podczas ruchu. Zabrania się sprawiać drabin, podnośników hydraulicznych i dźwigów w bezpośrednim pobliżu napowietrznych przewodów elektrycznych i innych urządzeń znajdujących się pod napięciem, jeżeli zachodzi możliwość spowodowania porażenia ratownika prądem. Podczas działań ratowniczo-gaśniczych, prowadzonych wewnątrz obiektów oraz w każdym innym przypadku stwierdzenia lub podejrzenia obecności lotnych substancji toksycznych w szczególności tlenku węgla, albo innych gazów, par, dymów, pyłów lub czynników i substancji o właściwościach trujących, parzących, rakotwórczych, drażniących oraz tam gdzie może występować niedobór tlenu w otaczającej atmosferze należy stosować izolacyjny, indywidualny sprzęt ochrony dróg oddechowych. Stosując izolacyjny sprzęt ochrony dróg oddechowych należy:
1. zachować szczególną karność, spokój i opanowanie
2. używać sprzęt tylko na wyraźny rozkaz dowódcy
3. zakładać i zdejmować maski wyłącznie na zewnątrz pomieszczeń w atmosferze nie zanieczyszczonej substancjami szkodliwymi, a jednocześnie w miejscach położonych jak najbliżej obszaru na którym prowadzona jest akcja ratownicza.

Przed założeniem maski osoby posiadające ruchome protezy zębowe obowiązane są wyjąć je z jamy ustnej. Osoby noszące brody i bokobrody oraz długie włosy i wąsy, a także nieprzestrzegające bieżącego golenia zarostu twarzy nie mogą brać udziału w działaniu ratowniczym prowadzonych wewnątrz obiektów oraz w przypadku stwierdzenia lub podejrzenia obecności lotnych substancji toksycznych.

W przypadkach występowania substancji chemicznych oraz czynników mogących oddziaływać szkodliwie na skórę i przez skórę, stosować należy sprzęt ochronny i odzież specjalną chroniącą i zabezpieczającą cały organizm. Przed założeniem ubrania specjalnego należy zdjąć wszystkie akcesoria mogące uszkodzić je od wewnątrz lub utrudnić działanie. Ubranie gazoszczelne należy zakładać w strefie bezpiecznej przy pomocy dodatkowych osób kontrolujących również prawidłowość uszczelnienia ubrań. Przed wprowadzeniem ratownika do akcji musi on potwierdzić swoją gotowość do działań. Przed wejściem w strefę zagrożoną ratownik musi potwierdzić sprawność działania całego systemu izolującego. Należy utrzymywać łączność z ratownikami wprowadzonymi do strefy zagrożenia. Wprowadzając ratowników do strefy zagrożenia należy kontrolować ich czas przebywania w tej strefie tak, aby zapewnić im w drodze powrotnej dwukrotną ilość powietrza w stosunku do potrzebnej na wyjście. Ratownik może zdjąć ubranie specjalne po uprzednim jego oczyszczeniu i wstępnej o ile istnieje taka potrzeba neutralizacji. Przy zdejmowaniu ubrań specjalnych należy wyposażyć rozbierającego się w niezbędne środki ochrony i środki neutralizujące. Ponowne użycie ubrania specjalnego w akcji może nastąpić po wykonaniu zabiegów konserwujących określonych instrukcją producenta.





W razie konieczności prowadzenia działań na drodze publicznej należy ją przy pomocy właściwej służby specjalistycznej, a w razie jej braku własnymi środkami i siłami zamknąć dla ruchu pojazdów zapewniając zgodne z przepisami ruchu drogowego zabezpieczenie właściwe do pory doby i warunków atmosferycznych.

Jeżeli akcja ratownicza ma być prowadzona w pobliżu drogi publicznej a dla pojazdów ratowniczych nie ma innego miejsca to należy je ustawić na skraju jednej części drogi i tylko od strony miejsca akcji zostawiając drugą stronę drogi wolną dla ruchu pojazdów stosując następujące zasady:
1. Z wyjątkiem kierowcy pozostali członkowie załogi wychodzą z pojazdów po stronie pobocza lub chodnika.
2. Kierujący działaniem ratowniczym zapewnia skuteczne zabezpieczenie z odpowiedniej odległości ratowników i sprzętu z obu kierunków drogi nie zamkniętej dla ruchu.
3. Pojazdy ratownicze powinny mieć włączone pełne oświetlenie zewnętrzne i światła ostrzegawcze na dachach.
4. W odpowiednich odległościach od pojazdów należy ustawić lampy sygnalizacyjne i znaki ostrzegawcze.
5. W szczególnych okolicznościach do zabezpieczenia lub zamknięcia drogi można dodatkowo użyć pojazdów ratowniczych ustawionych w poprzek jezdni zapewniając odpowiednią ich widoczność i oświetlonych.
6. Każdorazowo przed wejściem na drogę należy zachować szczególną ostrożność upewniając się, że nie ma zagrożenia ze strony innych pojazdów.





W czasie akcji ratowniczych, w których występuje zagrożenie ze strony materiałów żrących, parzących, łatwopalnych i wybuchowych dla uniknięcia skutków zagrożenia należy kierować się przede wszystkim następującymi zasadami:
1. Działać z największą rozwagą i ostrożnością zwłaszcza przy przeprowadzaniu rozpoznania.
2. Stosować odpowiednią odzież ochronną i specjalną oraz izolacyjny sprzęt ochrony dróg oddechowych.
3. W zależności od sytuacji, ograniczać lub zabraniać wprowadzania ratowników do wnętrza zagrożonych obiektów.
4. Zachować ostrożność przy otwieraniu pomieszczeń i zbiorników.
5. Odciąć dopływ pyłów i gazów łatwopalnych, nie dopuszczać do przenikania pyłów, par i gazów łatwopalnych do przewodów kanalizacyjnych, wodociągowych, ogrzewczych i innych.
6. Zasięg oraz stężenie substancji toksycznych i wybuchowych bieżąco kontrolować przy użyciu przyrządów kontrolno-pomiarowych.
7. Osoby, które zostały zbroczone lub opryskane cieczą palną, substancjami żrącymi lub parzącymi wycofać z udziału w akcji i zapewnić im pomoc medyczno-sanitarną oraz środki neutralizujące.

8. Zadania o ile jest to możliwe wykonywać od strony nawietrznej tj. od strony wiejącego wiatru. 9. Bezpieczeństwo ratowników pracujących w strefie, powinni również zapewnić gotowi do wejścia w nią ratownicy rezerwowi.

W czasie akcji ratowniczych w obiektach, w których są produkowane, stosowane lub przechowywane materiały chemiczne, żrące, parzące, łatwopalne lub wybuchowe, dowódca akcji obowiązany jest do ścisłej współpracy z fachowym personelem techniczno-inżynierskim i do korzystania z informacji i wskazówek tego personelu. W razie stwierdzenia zagrożenia mogącego spowodować wybuch należy wycofać ludzi w miarę możliwości, sprzęt w miejsca bezpieczne. W razie wystąpienia trudności w dokładnym rozpoznaniu zagrożenia ze strony substancji chemicznych należy postępować jak w przypadku występowania tego zagrożenia.





Gdy substancja nie pozwala na zwłokę ze względu na konieczność ratowania ludzi, a stężenie dymów jest nieznaczne, dopuszcza się wprowadzanie do pomieszczeń zadymionych osób niezabezpieczonych izolacyjnym sprzętem ochrony dróg oddechowych.

W tych okolicznościach należy:
1. Jak najszybciej oddymić i przewietrzyć pomieszczenia.
2. Posuwać się w pozycji schylonej ku podłodze, jeżeli dym unosi się ku górze.

Właściwy przełożony ma obowiązek:
1. Po założeniu masek przez podwładnych sprawdzić funkcjonowanie izolacyjnego sprzętu ochrony dróg oddechowych, a zwłaszcza otwarcia dopływu tlenu lub powietrza z butli, szczelność przylegania maski, szczelność połączeń i złącz oraz wskazania przyrządów określających ciśnienie tlenu lub powietrza w butlach.
2. Zwracać uwagę, aby linki oraz inny sprzęt ubezpieczający, jak również uzbrojenie osobiste oraz wyposażenie nie powodowały lub nie mogło spowodować unieruchomienia izolacyjnego sprzętu ochrony dróg oddechowych.
3. Przestrzegać ściśle zasady nie przekraczania dopuszczalnego czasu pracy ustalanego dla danego typu aparatu oddechowego z jednoczesnym zachowaniem niezbędnej rezerwy czasu działania ochronnego.
4. W przypadkach trudnych warunków pracy zmniejszyć w odpowiednim stopniu dopuszczalny czas przebywania osób w obszarze zagrożonym.
5. Posługiwać się wcześniej ustalonymi umownymi znakami sygnalizacyjnymi.

Każda osoba pracująca w pomieszczeniach zadymionych powinna być wyposażona w sprawnie działający sprzęt oświetleniowy i inny odpowiedni do warunków akcji. W pomieszczeniach zadymionych lub o słabej widoczności należy posuwać się rzędem jeden za drugim. Dowódca powinien badać przed sobą drogę, obecność przeszkód, miejsc niebezpiecznych, sygnalizować oraz ostrzegać o niebezpieczeństwie. Osoby wprowadzone do pomieszczeń zadymionych, piwnic, kanałów, studni, zbiorników i innych o skomplikowanym układzie lub do miejsc trudno dostępnych należy zabezpieczyć tak, aby w razie konieczności można było niezwłocznie udzielić im pomocy.

Przerywanie pracy i wyjście roty ze strefy zagazowanej, zadymionej poza rozkazem właściwego dowódcy może nastąpić w szczególności w razie:
1. Wystąpienia złego samopoczucia u uczestników akcji.
2. Stwierdzenia uszkodzeń izolacyjnego sprzętu ochrony dróg oddechowych.
3. Stwierdzenia naruszenia rezerwy tlenu lub powietrza niezbędnego na czas powrotu.
4. Zaistnienia niebezpieczeństwa zagrażającego życiu lub zdrowiu ratowników.





W czasie akcji ratowniczych, w których występuje możliwość porażenia prądem elektrycznym należy ściśle współpracować z fachowym personelem technicznym w celu wyłączenia dopływu prądu elektrycznego do urządzeń i instalacji znajdujących się bezpośrednio na miejscu akcji.

Wyłączenia dopływu prądu przez służby ratownicze można dokonać:
1. Tylko przez wyłączenie oznakowanego wyłącznika głównego.
2. Przy urządzeniach elektrycznych w zakładach przemysłowych, energetycznych, podstacjach, transformatorach tylko za pomocą miejscowych elektryków personelu pogotowia elektrycznego lub służby energetycznej.
3. Na liniach wysokiego napięcia lub sieci trakcyjnej przez zarządzenie u właściwych organów przerwania dopływu prądu ściśle współpracując poprzez stanowiska koordynacji ratownictwa z ośrodkami dyspozycyjnymi tych organów.
4. W środkach komunikacji o napędzie elektrycznym przez odciągnięcie pantografów od sieci lub odłączenie prądu z baterii akumulatorów.
5. Przy reklamach, neonach, dźwigach towarowo-osobowych, suwnicach przez wyłączenie wyłączników.

Jeżeli w czasie akcji ratowniczej nie udało się wyłączyć prądu należy przyjąć zasadę, że:
1. Każde urządzenie i instalacja elektryczna w tym każdy przewód i kabel mogą znajdować się pod napięciem.
2. Urządzeń elektrycznych i instalacji nie wolno dotykać, zrywać lub przecinać.

Usuwanie ich może nastąpić tylko z równoczesnym zachowaniem przepisów o postępowaniu z urządzeniami elektrycznymi pod napięciem.

Dowódca, jeżeli posiada możliwość osobistego sprawdzenia wyłączenia prądu elektrycznego może oprzeć się na meldunku służby energetycznej lub elektryka danego obiektu. W sytuacjach szczególnych dowódca może zarządzić meldunku na piśmie.

Decyzję o ponownym włączeniu prądu elektrycznego podejmuje służba energetyczna po uzyskaniu zgody właściwego dowódcy akcji. W czasie akcji ratowniczych prowadzonych w pobliżu urządzeń elektrycznych, instalacji i przewodów wysokiego napięcia, należy zwrócić uwagę na możliwość powstania porażeń wywołanych:
1. Napięciem krokowym
2. Prądami indukcyjnymi

Do gaszenia urządzeń znajdujących się pod napięciem zabrania się stosowania środków gaśniczych mających zdolność przewodzenia prądu elektrycznego.





W czasie akcji ratowniczych dla zmniejszenia niebezpieczeństwa zawalenia się konstrukcji budowlanych należy:
1. Przeprowadzić szczegółowe rozpoznanie sytuacji.
2. Dążyć do zlikwidowania źródeł pożaru w bezpośrednim pobliżu elementów nośnych i nie dopuszczać do ich osłabienia lub zniszczenia przez ogień.
3. Wystawiać posterunki ostrzegawcze.
4. Nie dopuszczać do przegrzewania stalowych słupów, dźwigarów, belek i innych elementów konstrukcyjnych.
5. Racjonalnie operować prądami wodnymi, nie kierować ich na rozgrzane elementy konstrukcyjne.
6. Nie wprowadzać osób do wnętrza i w bezpośrednie pobliże pomieszczeń i obiektów zagrożonych zawaleniem.
7. Nie dopuszczać do gromadzenia osób na przepalonych, popękanych i na wydrążonych stropach, balkonach i innych elementach konstrukcji budowlanych.
8. Wyznaczyć osoby do obserwacji zagrożonych konstrukcji i ostrzegania o zauważonym niebezpieczeństwie.
9. Dążyć do prowadzenia akcji ratowniczej wspólnie z przedstawicielami nadzoru budowlanego zwłaszcza w obiektach, które stwarzają szczególne zagrożenie.
10. Zabezpieczyć teren akcji przed dostępem osób postronnych.

Przed przystąpieniem do rozbierania lub wyburzania zagrożonych lub osłabionych konstrukcji budowlanych należy w miarę możliwości zapewnić fachowy nadzór i pomoc władz budowlanych zachowując jednocześnie środki ostrożności, zwłaszcza:
1. Zbadać dokładnie stan elementów podlegających rozbiórce.
2. Przeprowadzić ewakuację ludzi z terenów lub obiektów podlegających rozbiórce oraz z ich bezpośredniego zagrożonego sąsiedztwa.
3. Wystawić posterunki ostrzegawcze i oznakować teren.
4. Spowodować odłączenie instalacji gazowej, wodnej, elektrycznej i innych.
5. Przebijanie otworów może być wykonane po dokładnym rozpoznaniu miejsc w których przewiduje się tego rodzaju prace, aby uniknąć zawalenia się konstrukcji lub wywołania oparzeń przez wydobywające się gorące gazy stosując środki oraz metody przewidzianych dla tego rodzaju prac.
6. Otwierania okien i drzwi, przebijania otworów w dachach i ścianach należy dokonywać, jeżeli sytuacja pożarowa lub ratowanie osób i mienia tego wymagają.

Rozpoczynając prace rozbiórkowe lub wyburzeniowe właściwy dowódca jest obowiązany ostrzec pracujących przed niebezpieczeństwem:
1. Zawalenia przepalonej lub osłabionej konstrukcji budowlanej bądź jej części.
2. Porażenia prądem elektrycznym.
3. Wybuchu gazu lub innych substancji.
4. Nagłego wydobycia się dymu lub płomieni.

Wyburzając elementy konstrukcji budowlanej należy:
1. Unikać wyburzania większych części przy użyciu bosaków.
2. Używać lin i łańcuchów o długości nie mniejszej niż dwukrotna wysokość wyburzanych konstrukcji.
3. Zakładać liny lub łańcuchy na górne części ścian, murów, kominów wyłącznie z miejsc o zapewnionej wytrzymałości bądź z drabin nie opartych o osłabiony elementy budowlane.
4. Zabraniać wchodzenia na te części konstrukcji budowlanych lub do wnętrza i pobliża obiektów, których stan wskazuje na możliwość zawalenia.

Podczas prac rozbiórkowych, wyburzeniowych, dozorowania pogorzeliska oraz w czasie przeprowadzania dochodzeń popożarowych należy zwrócić szczególną uwagę na wytrzymałość konstrukcji stropów, dachów, ścian, które mogą się zawalić. Podczas zrzucania z wysokości rozbieranych elementów budowlanych pracujący są obowiązani każdorazowo uprzedzić o tym osoby znajdujące się poniżej. Zrzucanie może nastąpić dopiero po potwierdzeniu ostrzeżenia. Prace rozbiórkowe należy prowadzić, jeżeli okoliczności na to pozwalają od strony nawietrznej zajmując stanowiska na nienaruszonych częściach konstrukcji.





Zajmując stanowiska na miejscach grożących upadkiem z wysokości należy wykorzystywać wszelkie dostępne sposoby zabezpieczenia się, których podstawowym elementem powinny być szelki bezpieczeństwa. Wykorzystując do zabezpieczenia się elementy konstrukcji budowlanej, należy zwracać szczególną uwagę na ich wytrzymałość. Podczas złych warunków atmosferycznych osoby pracujące na wysokości muszą być odpowiednio zabezpieczone. Szczególną uwagę należy zachować przy oblodzonych, mokrych, zaśnieżonych i stromych miejscach. Ratowanie ludzi za pomocą drabin lub za pomocą skokochronu może odbywać się tylko wówczas, gdy nie ma innego bezpieczniejszego sposobu ewakuacji. Zabrania się używania do ratownictwa i ewakuacji ludzi nie przystosowanych do takich celów, dźwigów osobowych i towarowych znajdujących się w strefie zagrożonej. Na drabiny i podnośniki hydrauliczne nie zależnie od ich typu nie wolno wchodzić bez uzbrojenia osobistego. Podczas operowania prądami gaśniczymi na wysokości, prądownik powinien być zabezpieczony za pomocą zatrzaśnika, a linia wężowa zabezpieczona podpinką. Gdy nie zachodzi bezpośrednie zagrożenie dymem, żarem lub płomieniami, drabinę należy opierać tak, aby co najmniej dwa szczeble wystawały ponad krawędź dachu, ściany lub parapetu okna. Przedmioty utrudniające wejście i wyjście, a znajdujące się na parapetach okiennych należy usuwać do wnętrza pomieszczenia. Szczególną ostrożność należy zachować przy wybijaniu szyb przed wejściem do pomieszczenia.


Żródło: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków.
www.kgpsp.gov.pl